Straż Miejska (Gminna) — rekrutacja, uprawnienia i przebieg służby
Samorządowa formacja porządkowa zatrudniana na umowę o pracę. Wymogi naboru, uprawnienia strażnika, zasady wynagradzania — oraz brak mundurowego systemu emerytalnego.
Służby mundurowe
Inne służby
Straż Miejska, SOP, Straż Ochrony Kolei, Państwowa Straż Pożarna, Służba Celno-Skarbowa i Służba Leśna — formacje o odrębnym statusie prawnym.
Służba Ochrony Państwa (SOP) — rekrutacja, zadania operacyjne i zaopatrzenie
Formacja powstała w miejsce BOR. Rygorystyczna rekrutacja z badaniem wariograficznym, trzyletnia służba przygotowawcza oraz objęcie mundurowym systemem emerytalnym.
Straż Ochrony Kolei (SOK) — rekrutacja, uprawnienia i status prawny
Formacja w strukturach PKP PLK S.A. zatrudniana na umowę o pracę. Ochrona prawna funkcjonariusza publicznego przy czynnościach służbowych, ale ubezpieczenie emerytalne w ZUS.
Państwowa Straż Pożarna (PSP) — rekrutacja, służba i zaopatrzenie
Dwutorowy nabór — z wolnego rynku lub przez szkoły PSP, wymagający test sprawnościowy z próbą wysokościową i pływacką, system zmianowy oraz mundurowy system emerytalny.
Służba Celno-Skarbowa — zasady rekrutacji, uprawnienia i pragmatyka
Formacja w strukturach KAS: otwarty konkurs prowadzony przez Izby Administracji Skarbowej, dwuletnia służba przygotowawcza oraz prawo do emerytury mundurowej.
Służba Leśna — status prawny, rekrutacja i specyfika zatrudnienia
Jednostka w strukturach Lasów Państwowych łącząca kadrę techniczną ze Strażą Leśną. Wymóg wykształcenia leśnego, roczny staż z egzaminem państwowym i emerytura na zasadach ZUS.