Państwowa Straż Pożarna jest zawodową, umundurowaną i wyposażoną w specjalistyczny sprzęt formacją przeznaczoną do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami. Ustrojowe fundamenty jej funkcjonowania określa Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej.

Zasady naboru do służby w PSP

Rekrutacja do Państwowej Straży Pożarnej odbywa się dwutorowo: poprzez nabór z tzw. wolnego rynku — do konkretnej Komendy Powiatowej lub Miejskiej PSP — albo poprzez podjęcie studiów lub nauki w szkołach PSP (Szkoła Główna Służby Pożarniczej w Warszawie, Szkoły Aspirantów).

Wymagania formalne wobec kandydatów na strażaków to:

  • obywatelstwo polskie i niekaralność za przestępstwo umyślne,
  • korzystanie z pełni praw publicznych,
  • posiadanie co najmniej wykształcenia średniego lub średniego branżowego,
  • posiadanie zdolności fizycznej i psychicznej do służby w PSP.

Postępowanie kwalifikacyjne jest wyjątkowo wymagające pod względem fizycznym. Obejmuje test sprawnościowy (podciąganie na drążku, bieg po kopercie, próbę wydolnościową tzw. Beep Test), sprawdzian braku lęku wysokości oraz próbę pływacką. Dodatkowo kandydaci przechodzą ocenę punktową za posiadane uprawnienia — np. prawo jazdy kat. C, uprawnienia płetwonurka czy ratownika medycznego. Zwieńczeniem naboru są badania przed rejonową komisją lekarską MSWiA.

Przebieg służby ratowniczej

Mianowanie do służby w PSP następuje początkowo na okres służby przygotowawczej, trwającej 3 lata, w trakcie której strażak kierowany jest na szkolenie podstawowe w zawodzie strażak. Po jej pomyślnym ukończeniu i uzyskaniu pozytywnych opinii służbowych następuje mianowanie do służby stałej.

Służba w PSP odbywa się w systemie zmianowym — najczęściej 24 godziny służby i 48 godzin wolnego w pododdziałach bojowych — lub w systemie codziennym (8 godzin w pionach operacyjnych, kontrolno-rozpoznawczych lub logistycznych). Awans w stopniach pożarniczych podzielony jest na korpusy: szeregowych, podoficerów, aspirantów i oficerów. Uzyskanie wyższych stopni uwarunkowane jest wysługą lat oraz zdobywaniem kolejnych wykształceń pożarniczych.

Uposażenie i emerytury pożarnicze

Uposażenie strażaka składa się z uposażenia zasadniczego, dodatku za stopień, dodatku za wysługę lat, dodatku służbowego oraz motywacyjnego. Strażacy otrzymują również świadczenia w postaci równoważnika za umundurowanie, świadczeń mieszkaniowych oraz trzynastej pensji.

Strażacy PSP objęci są mundurowym systemem zaopatrzenia emerytalnego. Prawo do emerytury nabywają po 15 latach służby (osoby przyjęte do końca 2012 r.) lub po 25 latach służby (osoby przyjęte od 1 stycznia 2013 r.).

Zakończenie służby w PSP

Zwolnienie ze służby w PSP następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez właściwego komendanta — powiatowego, wojewódzkiego lub Komendanta Głównego. Obligatoryjne zwolnienie następuje na własny raport, przy orzeczeniu niezdolności do służby, prawomocnym skazaniu czy ukaraniu karą wydalenia ze służby. Fakultatywne zwolnienie może nastąpić np. po osiągnięciu praw emerytalnych lub przy dwukrotnej niekorzystnej opinii służbowej.