Wypadek w trakcie wykonywania obowiązków służbowych, podczas interwencji, na terenie komendy lub w drodze do i z miejsca pełnienia służby wymaga od poszkodowanego policjanta oraz jego przełożonych przeprowadzenia ściśle sformalizowanej procedury powypadkowej. Rzetelne udokumentowanie zdarzenia jest warunkiem koniecznym do uznania związku wypadku ze służbą, zachowania prawa do 100% uposażenia na zwolnieniu lekarskim oraz uzyskania należnych świadczeń odszkodowawczych.

Kwestie te reguluje w szczególności Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, Ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków lub chorób pozostających w związku ze służbą oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Czym jest wypadek w związku ze służbą w Policji?

Za wypadek pozostający w związku z pełnieniem służby w Policji uważa się nagłe zdarzenie, wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas lub w związku z:

  • wykonywaniem obowiązków służbowych, np. podczas patrolowania, interwencji, pościgu czy czynności operacyjno-rozpoznawczych,
  • reagowaniem na naruszenie prawa lub udzielaniem pomocy obywatelom w czasie wolnym od służby (podejmowanie interwencji niecierpiącej zwłoki),
  • udziałem w szkoleniach, ćwiczeniach, zajęciach z wyszkolenia strzeleckiego lub sprawnościowego,
  • odbywaniem drogi do miejsca pełnienia służby i z powrotem.

Procedura powypadkowa krok po kroku

1. Zgłoszenie zdarzenia i udzielenie pierwszej pomocy

  • Obowiązek meldunkowy — poszkodowany policjant (o ile stan zdrowia na to zezwala) lub świadek zdarzenia ma obowiązek niezwłocznie powiadomić bezpośredniego przełożonego, np. kierownika ogniwa czy dyżurnego jednostki.
  • Wypadek w drodze — jeżeli do zdarzenia doszło w drodze do służby lub z powrotem, powiadomienie przełożonego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, najpóźniej po udzieleniu pierwszej pomocy medycznej.

2. Powołanie komisji powypadkowej

Przełożony dyscyplinarny (np. Komendant Powiatowy, Miejski lub Rejonowy Policji) po powzięciu informacji o zdarzeniu wydaje decyzję o wszczęciu postępowania powypadkowego i powołuje komisję powypadkową, zazwyczaj składającą się ze specjalisty ds. BHP oraz przedstawiciela jednostki.

Do zadań komisji należy:

  • oględziny miejsca zdarzenia, pojazdu służbowego lub sprzętu,
  • przesłuchanie poszkodowanego policjanta oraz świadków,
  • zabezpieczenie dokumentacji: notatek służbowych z interwencji, nagrań z kamer nasobnych (body-cam), monitoringu oraz rejestrów dyżurnego,
  • ustalenie dokładnych przyczyn i okoliczności wypadku.

3. Sporządzenie i zatwierdzenie protokołu powypadkowego

Komisja powypadkowa ma obowiązek sporządzić protokół powypadkowy w terminie 14 dni od dnia zgłoszenia zdarzenia. W sprawach szczególnie skomplikowanych termin ten może ulec przedłużeniu.

  • Prawo wglądu i zastrzeżeń — poszkodowany policjant ma prawo zapoznać się z treścią protokołu przed jego zatwierdzeniem. W terminie 7 dni od doręczenia projektu protokołu przysługuje mu prawo zgłoszenia pisemnych zastrzeżeń i uwag.
  • Zatwierdzenie — protokół powypadkowy zatwierdza właściwy komendant Policji.

Prawa i świadczenia przysługujące poszkodowanemu policjantowi

1. 100% uposażenia na zwolnieniu lekarskim

Za cały okres niezdolności do służby będącej następstwem wypadku w służbie (lub w drodze do niej i z powrotem) policjantowi przysługuje 100% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym — zwolnienie lekarskie nie podlega obniżeniu do standardowych 80%.

2. Pokrycie kosztów leczenia, rehabilitacji i sprzętu

Poszkodowanemu przysługuje pełny zwrot kosztów zakupu leków, wyrobów medycznych, stabilizatorów, protez oraz zabiegów rehabilitacyjnych w zakresie, w jakim świadczenia te nie zostały sfinansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.

3. Jednorazowe odszkodowanie pieniężne

Po zakończeniu leczenia i rehabilitacji policjant kierowany jest przed właściwą Rejonową Komisję Lekarską MSWiA (RKL).

  • Wyliczenie stawki — odszkodowanie przyznaje się za każdy 1% stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Stawka za 1% uszczerbku jest waloryzowana corocznie w oparciu o wskaźnik przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej.
  • Zwiększenie odszkodowania — w przypadku uznania policjanta za całkowicie niezdolnego do służby oraz do samodzielnej egzystencji wskutek wypadku, kwota odszkodowania ulega ryczałtowemu zwiększeniu.

4. Renta policyjna i odprawa przy trwałej niezdolności do służby

Jeśli komisja lekarska MSWiA orzeknie trwałą niezdolność do pełnienia służby w Policji (kategoria niezdolności „N”):

  • policjantowi przysługuje policyjna renta inwalidzka wymierzana na korzystniejszych warunkach, z tytułu wypadku w służbie,
  • przysługuje odprawa w związku ze zwolnieniem ze służby z przyczyn zdrowotnych, zależna od wysługi lat.

Kiedy odszkodowanie nie przysługuje?

Świadczenia odszkodowawcze nie zostaną przyznane, jeżeli w toku postępowania powypadkowego zostanie udowodnione, że:

  1. wyłączną przyczyną wypadku było umyślne lub rażąco niedbałe naruszenie przepisów albo poleceń przełożonych przez poszkodowanego policjanta,
  2. policjant spowodował wypadek, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających i substancji psychotropowych — chyba że spożycie tych środków nastąpiło w związku z wykonywaniem zadań służbowych lub operacyjnych,
  3. uszczerbek na zdrowiu był wynikiem celowego samouszkodzenia.

Procedura odwoławcza

  • Odwołanie od orzeczenia RKL MSWiA — jeżeli Rejonowa Komisja Lekarska zaniżyła procent uszczerbku na zdrowiu lub nie dopatrzyła się związku urazu ze służbą, policjantowi przysługuje odwołanie do Centralnej Komisji Lekarskiej MSWiA w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia.
  • Odwołanie do sądu — od decyzji Komendanta Wojewódzkiego lub Stołecznego Policji ustalającej wysokość odszkodowania bądź odmawiającej jego wypłaty przysługuje odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sądu powszechnego) w terminie 30 dni od doręczenia decyzji.

Postępowanie przed sądem jest dla policjanta wolne od opłat sądowych.