System awansowania w Policji stanowi podstawowy element kształtowania przebiegu służby funkcjonariuszy. Regulacje dotyczące nadawania stopni służbowych oraz wyznaczania na wyższe stanowiska zawarte są w rozdziale 5 Ustawy o Policji oraz przepisach wykonawczych MSWiA. Awanse dzielą się na dwa niezależne od siebie piony: awans w stopniach oraz awans stanowiskowy.
Rodzaje awansów w strukturach Policji
- Mianowanie na wyższy stopień służbowy — przejście na kolejny stopień w ramach danego korpusu lub awans do wyższego korpusu (np. z korpusu podoficerów do korpusu aspirantów).
- Mianowanie na wyższe stanowisko służbowe — przeniesienie na stanowisko o wyższym stopniu odpowiedzialności i wyższym zaszeregowaniu (np. ze stanowiska detektywa na stanowisko dyżurnego lub kierownika sekcji).
Wymagania formalne do uzyskania awansu w stopniu
Co do zasady nadanie wyższego stopnia służbowego następuje z okazji Święta Policji (14 lipca) lub Narodowego Święta Niepodległości (11 listopada). Aby uzyskać awans, policjant musi spełnić następujące warunki:
- Wysługa lat — staż w dotychczasowym stopniu. Ustawa precyzyjnie określa minimalne okresy służby wymagane do mianowania na wyższy stopień:
- w korpusie szeregowych (posterunkowy, starszy posterunkowy) — od 1 roku do 2 lat,
- w korpusie podoficerów (sierżant, starszy sierżant, sierżant sztabowy) — po 3 lata w każdym stopniu,
- w korpusie aspirantów (młodszy aspirant, aspirant, starszy aspirant, aspirant sztabowy) — po 3 lata na młodszego aspiranta i po 4 lata w kolejnych stopniach,
- w korpusie oficerów młodszych i starszych — od 3 do 4 lat w poszczególnych stopniach.
- Pozytywna opinia służbowa. Przełożony sporządza wnioski awansowe jedynie dla funkcjonariuszy, którzy wykazują należyte wywiązywanie się z obowiązków i uzyskali wymaganą ocenę w procedurze opiniowania.
- Kwalifikacje zawodowe. Awans do wyższego korpusu (np. oficerskiego) wymaga ukończenia właściwego szkolenia zawodowego — np. szkolenia dla absolwentów szkół wyższych lub studiów w Akademii Policji w Szczytnie — oraz złożenia egzaminu oficerskiego.
Awans przedterminowy oraz wstrzymanie awansu
W szczególnie uzasadnionych przypadkach — za wybitne osiągnięcia w służbie lub przejawienie odwagi — policjant może zostać mianowany na wyższy stopień przed upływem wymaganego okresu służby, jednak nie wcześniej niż po odsłużeniu połowy tego okresu.
Prowadzenie przeciwko policjantowi postępowania karnego lub dyscyplinarnego stwarza prawny obowiązek wstrzymania nadania wyższego stopnia służbowego do czasu prawomocnego zakończenia tych postępowań.