Opiniowanie służbowe w wojskowych służbach specjalnych stanowi sformalizowaną procedurę oceny przydatności funkcjonariusza do realizacji zadań operacyjno-rozpoznawczych, analitycznych bądź technicznych. Z uwagi na specyfikę SKW i SWW ocena ta bezpośrednio rzutuje na dalszy przebieg służby, podnoszenie dodatków finansowych, utrzymanie poświadczeń bezpieczeństwa oraz awanse.

Zasady i częstotliwość opiniowania

Kwestie te reguluje art. 54 Ustawy o SKW oraz SWW w porozumieniu z przepisami wykonawczymi MON. Opinię na piśmie sporządza bezpośredni przełożony funkcjonariusza:

  • w służbie przygotowawczej — co 12 miesięcy,
  • w służbie stałej — okresowo, nie rzadziej niż raz na 3 lata,
  • w trybie doraźnym — przed mianowaniem na wyższe stanowisko, skierowaniem na kurs oficerski, a także w przypadku stwierdzenia uchybień w realizacji obowiązków służbowych.

Zakres oceny i stopnie opiniowania

W toku procedury opiniowania analizie poddaje się m.in. profesjonalizm i skuteczność w wykonywaniu zadań, przestrzeganie zasad ochrony informacji niejawnych, odporność na obciążenia psychiczne, dbałość o powierzone mienie oraz dyscyplinę służbową.

Wystawiana jest jedna z następujących ocen ogólnych:

  1. wzorowa,
  2. bardzo dobra,
  3. dobra,
  4. dostateczna,
  5. niedostateczna.

Uzyskanie oceny dostatecznej powoduje czasowe wstrzymanie awansowania i podwyższania dodatków. Z kolei ocena niedostateczna nakłada obowiązek przeniesienia funkcjonariusza na niższe stanowisko.

W przypadku otrzymania dwóch kolejnych ocen niedostatecznych w okresie 12 miesięcy Szef właściwej służby wydaje decyzję o obligatoryjnym zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Środki zaskarżenia opinii

Funkcjonariusz ma prawo do zapoznania się z treścią opinii. Jeżeli uważa zawarte w niej wnioski za nieuzasadnione lub krzywdzące, przysługuje mu ścieżka odwoławcza:

  • Odwołanie w trybie służbowym — pismo wnieść należy w terminie 14 dni od zapoznania się z opinią do wyższego przełożonego, za pośrednictwem osoby wydającej ocenę.
  • Uzasadnienie odwołania — w piśmie należy wskazać błędy w ustaleniach stanu faktycznego, pominięcie istotnych sukcesów zawodowych lub naruszenie procedury opiniowania.
  • Rozstrzygnięcie odwołania — wyższy przełożony może utrzymać opinię, zmienić ją na korzyść funkcjonariusza albo uchylić i nakazać ponowne jej sporządzenie.
  • Postępowanie sądowoadministracyjne — po wyczerpaniu drogi wewnątrzresortowej przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Sąd bada, czy ocena nie miała charakteru arbitralnego oraz czy przełożony nie przekroczył granic uznania administracyjnego.