Służba Więzienna to apolityczna, umundurowana i uzbrojona formacja, która chroni społeczeństwo przed sprawcami przestępstw oraz zapewnia bezpieczne i prawidłowe wykonywanie kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. W SW funkcjonują cztery korpusy.

Korpusy i zakres zadań

Korpus szeregowych SW

szeregowy SW, starszy szeregowy SW

Pierwsza linia służby: bezpośredni dozór nad osadzonymi, obsługa posterunków ochronnych, bram oraz wjazdów na teren zakładów karnych i aresztów śledczych.

Korpus podoficerów SW

kapral SW, starszy kapral SW, plutonowy SW, sierżant SW, starszy sierżant SW, sierżant sztabowy SW, starszy sierżant sztabowy SW

Służba w bezpośrednim kontakcie z osadzonymi: praca na stanowisku oddziałowego, konwojowanie więźniów poza teren jednostki oraz obsługa technicznych systemów ochrony i zabezpieczeń.

Korpus chorążych SW

młodszy chorąży SW, chorąży SW, starszy chorąży SW, chorąży sztabowy SW, starszy chorąży sztabowy SW

Eksperci i specjaliści wykonawczy: funkcjonariusze działów ewidencji (prowadzenie akt osadzonych), kwatermistrzowskich, zatrudnienia więźniów, a także personel medyczny i wsparcie techniczne.

Korpus oficerów SW

podporucznik SW, porucznik SW, kapitan SW, major SW, podpułkownik SW, pułkownik SW, generał SW

Kadra kierownicza i specjaliści ds. resocjalizacji: wychowawcy, psycholodzy, kierownicy działów (np. ochrony, penitencjarnego, kwatermistrzowskiego) oraz dyrektorzy zakładów karnych, aresztów śledczych i komendanci ośrodków szkolenia.

Najwyższy stopień — generał SW — przypisany jest do stanowiska Dyrektora Generalnego Służby Więziennej.

Zasady awansu

Nadanie kolejnego stopnia w Służbie Więziennej zależy od spełnienia wymogów formalnych i kwalifikacyjnych:

  • Staż służby — wymagane jest odsłużenie ustawowego, minimalnego czasu w dotychczasowym stopniu, zwykle od 1 roku do 4 lat w zależności od korpusu.
  • Wyższy etat stanowiska — awans na wyższy stopień wiąże się z wyznaczeniem na stanowisko służbowe z przypisanym wyższym etatem.
  • Szkolenia i egzaminy — przejście do wyższego korpusu wymaga ukończenia wstępnego przeszkolenia oraz odpowiedniego kursu (podoficerskiego, chorążackiego) lub szkolenia oficerskiego realizowanego w Akademii Wymiaru Sprawiedliwości bądź w Centralnym Ośrodku Szkolenia Służby Więziennej, np. w Kaliszu.
  • Pozytywna opinia służbowa — wniosek awansowy opiera się na bardzo dobrych wynikach w służbie i wysokiej ocenie w corocznym opiniowaniu okresowym.