Akt mianowania do Służby Więziennej tworzy trwały stosunek prawny, którego rozwiązanie może nastąpić wyłącznie na zasadach ściśle określonych w Rozdziale 10 Ustawy o Służbie Więziennej. Rozwiązanie stosunku służbowego następuje w drodze decyzji administracyjnej wydawanej przez właściwego dyrektora jednostki.

Klasyfikacja przyczyn zwolnienia ze służby

Przepisy prawa dzielą powody rozwiązania stosunku służbowego na dwie grupy: przesłanki obligatoryjne oraz fakultatywne.

Zwolnienie obligatoryjne (art. 96 ust. 1 Ustawy o SW)

Dyrektor ma bezwzględny obowiązek zwolnić funkcjonariusza w przypadku:

  • złożenia pisemnego raportu o zwolnienie (na własną prośbę),
  • wydania przez komisję lekarską orzeczenia o trwałej niezdolności do służby,
  • prawomocnego skazania wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,
  • ukarania dyscyplinarnego karą wydalenia ze służby,
  • prawomocnego orzeczenia środka karnego w postaci pozbawienia praw publicznych lub zakazu wykonywania zawodu,
  • nieusprawiedliwionego nieprzybycia do służby lub samowolnego jej opuszczenia na okres powyżej 14 dni,
  • zrzeczenia się obywatelstwa polskiego.

Zwolnienie fakultatywne (art. 96 ust. 2 Ustawy o SW)

Możliwość zwolnienia funkcjonariusza następuje w sytuacji:

  • osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej,
  • otrzymania dwóch kolejnych ocen niedostatecznych w opiniowaniu służbowym,
  • skazania wyrokiem sądu za przestępstwo nieumyślne,
  • niewywiązywania się z obowiązków w okresie odbywania służby przygotowawczej,
  • likwidacji jednostki organizacyjnej lub stanowiska, gdy brak jest możliwości przeniesienia do innej jednostki,
  • gdy wymaga tego ważny interes służby.

Zaskarżenie decyzji o zwolnieniu ze służby

Od wydanej decyzji o zwolnieniu funkcjonariuszowi przysługuje prawo wniesienia odwołania do wyższego przełożonego — np. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego do Dyrektora Okręgowego SW — w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.

Terminowe złożenie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji o zwolnieniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Od ostatecznej decyzji odwoławczej przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W sprawach dotyczących zwolnień ze służby pomoc adwokata pozwala na weryfikację ewentualnych uchybień proceduralnych oraz ochronę należnych praw pracowniczych i emerytalnych.