Opiniowanie służbowe jest procedurą administracyjną służącą ocenie przydatności funkcjonariusza do służby, stopnia realizacji powierzonych obowiązków oraz poziomu dyscypliny. Rozstrzygnięcia zawarte w opinii wpływają na stabilność zatrudnienia, możliwość przyznawania dodatków służbowych, awanse oraz ewentualny wniosek o rozwiązanie stosunku służbowego.

Podstawa prawna i częstotliwość procedury

Stosowne uregulowania znajdują się w art. 92 i następnych Ustawy o Służbie Więziennej oraz w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 sierpnia 2011 r. w sprawie opiniowania służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej.

Opinię sporządza na piśmie bezpośredni przełożony — np. dyrektor zakładu karnego lub kierownik działu:

  • w służbie przygotowawczej — co 6 miesięcy,
  • w służbie stałej — okresowo, co 3 lata,
  • w trybie nadzwyczajnym — przed wyznaczeniem na wyższe stanowisko, skierowaniem na szkołę oficerską, a także w przypadku nienależytego wykonywania zadań służbowych.

Kryteria oceny i ich następstwa

Podczas opiniowania ocenie podlega m.in. znajomość przepisów penitencjarnych, prawidłowość stosowania środków przymusu bezpośredniego, terminowość sporządzania dokumentacji, przestrzeganie etyki oraz odporność na psychiczne obciążenia w relacji z osadzonymi.

Przełożony formułuje jedną z ocen ogólnych:

  1. wzorowa,
  2. bardzo dobra,
  3. dobra,
  4. dostateczna,
  5. niedostateczna.

Wystawienie oceny dostatecznej blokuje ścieżkę awansową na okres co najmniej jednego roku. Natomiast uzyskanie oceny niedostatecznej w służbie stałej rodzi obowiązek przeniesienia na niższe stanowisko.

W przypadku otrzymania dwóch kolejnych ocen niedostatecznych właściwy przełożony (np. Dyrektor Okręgowy SW) z mocy prawa zwalnia funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Sposób zaskarżenia opinii

Funkcjonariusz ma prawo wglądu do treści opinii i zapoznania się z nią pod podpisem. Jeżeli nie zgadza się z ustaleniami przełożonego, ma prawo podjąć kroki prawne:

  • Wniesienie odwołania — w terminie 14 dni od dnia doręczenia opinii funkcjonariusz może złożyć odwołanie do wyższego przełożonego, np. od decyzji Dyrektora Zakładu Karnego do Dyrektora Okręgowego SW.
  • Zakres odwołania — w piśmie należy precyzyjnie wykazać błędy w ustaleniach faktycznych, stronniczość opiniującego lub nieuwzględnienie obiektywnych trudności w realizacji zadań.
  • Decyzja organu odwoławczego — wyższy przełożony może zmienić opinię, utrzymać ją w mocy lub nakazać jej ponowne sporządzenie.
  • Droga sądowa — od ostatecznego aktu wydanego w procesie opiniowania przysługuje prawo zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który weryfikuje wymogi formalne i bada, czy nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego.